Język Cypryjski – Grecki

przez

Język Cypryjski – Grecki

Na Cyprze komunikowanie się w języku angielskim nie jest problemem, ale turystów używających wyłącznie angielskiego, Cypryjczycy nazywają Touristas i należy podkreślić, że nie jest to pochlebne określenie, coś jak w naszej góralskiej gwarze Ceper.
Warto nauczyć się kilku wyrażeń, aby zyskać bardziej szanowany status Ksenos – obcokrajowca, podróżnika i gościa w jednej osobie.

Na południowej stronie Cypru ludność używa języka Greckiego, ale jest to odmiana dialektu dodekanez-cypryjski,
którym posługują się też ludzie na wyspach wschodniej części morza Egejskiego np. Rodos.
Wszyscy grecy cypryjscy rozumieją oficjalny grecki, jakim posługują się w Atenach, ale miedzy sobą używają miejscowego dialektu. W TV cypryjskiej informacje podawane są w poprawnym nowogreckim języku, ale jest też nadawanych wiele programów w dialekcie cypryjskim.
Ktoś, kto uczył się greckiego w Polsce może nagle zorientować się, że na Cyprze rozumie tylko połowę tego, co do niego mówią wyspiarze, mimo że go wszyscy doskonale rozumieją gdy mówi po grecku.

Jak w nowogreckim języku (gdyż starogrecki różni się od języka teraz używanego), tak i dialekcie cypryjskim jest bardzo ważny akcent, przesunięcie go powoduje zmianę znaczenia wypowiadanych słów.

np:

Ślub -> Γα´μος -> czyt. gamos. ->A ślub w bierniku brzmi -> Γα´μο ->czyt. gamo …z akcentem na „A”
Brzmi podobnie jak wulgarny wyraz Pierdolić -> Γαμω´ -> czyt. gamo …tyle że z akcentem na „O”

Miasto -> Πο´λη -> czyt. Poli z akcentem na „O”
Brzmi podobnie jak dużo / bardzo -> Πολυ´ -> czyt. Poli z akcentem na „i”

Ja rozwiązałem ten problem w ten sposób; wiedząc, że gdzieś jest akcent grecki, to literę akcentowaną wypowiadałem dwa razy
np.: Pooli (miasto) oraz Polii (dużo), i stałem się bardziej zrozumiały dla greków.

Z gramatyki nowogreckiej, która się różni od tego, co nas uczono w szkole (np. na lekcjach fizyki) o alfabecie greckim, gdyż uczono nas alfabetu starogrecki:

  • litera beta (Β, β,); wymawiana jest zwykle jako „w” np.
    łódź -> Βα´ρκα ->czyt. warka
    Morze Bałtyckie -> Βαλτικη´ Θα´λασσα -> czty. Waltiki thalassa
  • litera delta (Δ, δ,); często wymawiana jest jako „dhi” co brzmi jak polskie „w” np;
    dwa -> δυ´ο -> czyt. wijo
    ale jest też wymawana jak polskie D np.; droga -> δρο´μος -> dromos
  • Litera gamma (Γ, γ,) najczęściej wypowiadana jest jako „ji” rzadko jako „gh” jest to dźwięczne gardłowe G nie występujące w słowiańskich językach, np.
    babcia -> Γιαγια´ -> Jajaa
    Francja -> Γαλλι´α -> Ghalija

Poniżej wyrazy przydatne opisane w transliteracii polskiej, czyli słowa po grecku wymawiaj tak jak czytasz:

Słowa polskie słowa greckie ..uwagi..
Tak Ne Czesi mają spory problem gdy Grek mówi „tak” to ten sam wyraz w języku czeskim znaczy „nie”
Nie Ohi lub Oi Cypryjczycy skrócili poprawne greckie „ohi” do „Oi” bez „h” w środku, lub „Oj„.
Jak chcą czemuś zaprzeczyć mówią „oj, oj!!” Co znaczy „nie, nie?.. Wcale nie,”
Proszę (bardzo) Parakalo (Polii) ,
Dziękuję (bardzo) Evharisto (polii) ,
Przepraszam Signomi [przepraszam gdzie jest…. ? – signomi, pu ine?]
W porządku, ok. En Daxi lub Daxi To bardzo popularny zwrot. Cypryjczycy skracają poprawne greckie En Daxi, do Daxi. Przetłumaczyć można tylko jako Ok.,
Mijając się chcą pozdrowić cię i sprawdzić czy z tobą jest ok. Pytają „Daxi?!” Należy odpowiedzieć „Daxi” i się uśmiechnąć.
Dzień dobry (rano) Kali Mera ,
Dzień dobry (po południu) Ja Sas dokładnie znaczy „pozdrawiam„. Stosowany jako „witam” a także jako „żegnam„.
Dzień dobry (wieczorem) Kali Spera ,
Do widzenia (1.) Ja Sas czyli stosujemy uniwersalne; „witam-żegnam”
Do widzenia (2.) Adio rzadko już stosowany i bardziej znaczy żegnam
Jak się masz? Ti Kanis? Dokładnie znaczy, „co robisz?” Jak angielskie „How do you do?” i podobnie należy go stosować przy powitaniach, prawie zawsze!
Cześć ! Ja Su! do wielu osób używamy uniwersalne – Ja Sas! Grecy kontynentalni skrócili do wyrazu Ja!– i stosuje się go tylko do dobrego kolegi
Miło mi poznać Harika ,
Nazywam się… Me Lene … ,
przykro mi Limpame ,
Nic nie szkodzi Wen Pirazi ,
Dzisiaj Simera ,
Jutro Avrio ,
Ile? , jak dłużo? Possi lub Posses ,
Ile kosztuje? Poso ,
Drogie Akrivos, , Akrivi i Akrivo jak w języku polskim odmiana męska, żeńska i nijaka.

męska końcówka „…os” żeńska „…i”, nijaka „…o”
,Tanie Ftinos, Ftini i Ftino ,
Dobre Kala, Kali i Kalo ,
Złe Kakosz ,
Trochę Liho lub Ligho ,
Dużo Polii ,
Dlaczego? Jati? częsta odpowiedz: Dlatego! -> Javto!
Szybko Grigora (lub Hade ) Cypryjczycy używają częściej tureckiego zwrotu szybko –HADE , niż greckiego grigora.
Powoli Siga to wyraz który często usłyszycie jak hiszpańskie „Maniana”.
Grecy, jeśli nie chcą czegoś, z lenistwa, zrobić, mówią „Siga, Siga”( ->powoli, powoli,).
Gdzie? Pu? gdzie jest….? -> Pu Ine….?
Kiedy? Poote? uwaga: podobny wyraz Potee z akcentem na E znaczy Nigdy
Tutaj Edo ,
tam Eki ,
Jeść Trogo ,
Pić Piino uwaga: podobny wyraz Pinoo z akcentem na O znaczy Głodny

 

Co można usłyszeć pod ścianą wspinaczkową:

Wspinać się Anarihjeeme ,
Wspinaczka Anariihisi ,
Skała Petra słowo „petra” to: skała, kamień, i wszystko co do skały podobne nie zależnie od wielkości.
Kaaamieeeń!!! Peeetraaaa!!! Pamiętaj o kasku. Zwykle Cypryjczycy krzyczą „Panajamo Petraaaa!”
Uwaga! Prosohi! ,
Lina Kalodio lub Kalovio ,
Droga Dromos ,
Buty Papuci ,

Nazwy formacji skalnej, jak rysa, chwyt, stopień, cypryjczycy używają najczęściej nazw angielskich.

Zwroty potoczne Często je usłyszycie.
Przewodnik po Cyprze Paskala z 2002r. (a faktycznie większość pochodzi z 1990r.) Podaje, że Cypryjczycy rzadko używają wulgarnych słów, w odróżnieniu od Greków kontynentalnych. To się niestety od lat 90-tych zmieniło. Cypryjczycy (tak jak Hiszpanie, Włosi, Polacy, Rosjanie, itd.) w tej chwili używają wulgarnych słów do tego stopnia, że zlewa się to z normalną mową i już jest uważane za normę wypowiedzi.
Często Cypryjczyk jednym tchem wymawia np.;
„Jebana rasa, odpierdol się!” [Gamoto ratsa Su, Asihtir! ]
lub witając się kumplem z uśmiechem mówi:
„Cześć Pierdolony Chuju” [ Ja Su Re Gamoto, Malaka!]

Najczęściej używane zwroty potoczne:

Słowka Greckie Słówka Polskie Uwagi
Ela! Rusz się!, Idź! Chodź! ! to bardzo popularny zwrot, znaczy także ” co ty powiesz?” , „rusz się”, np.;”odbierz telefon”=”ela telefone!” )
Po-po-po! O rany! Jejku! coraz mniej używany
Panajamo! Matko Boska!(O Boże!) ,

Inne „potoczne” zwroty:

Re! Wyłącznie cypryjski nie przetłumaczalny przerywnik/podkreślnik Jest to typowy zwrot wyspiarzy Można spróbować przetłumaczyć jako polskie „No”, na końcu wyrazu znaczy tyle, co podkreślenie go np. pozdrowienie – Ja Su Re!
Ghamoto Pierdolony ,
Ghamoto radsa Su! (ty)Jebana Rasa! ,
Ghamo Jebać ,
Malakas! O męszczyżnie „to Chuj!” co dokładnie znaczy spermiaż – onanista
Malaka Gdy coś jest: złe, kiepskie, chujowe, bardzo popularny zwrot, dokładnie znaczy: onanizacja
Asihtir ! Spierdalaj! bardzo popularny zwrot, pochodzący z j.tureckiego. Znaczy: „idź do diabła”

 

I to by było na tyle o mowie cypryjczyków